Moczenie nocne - epidemiologia problemu, przyczyny, możliwości leczenia

Dr n. med. Michał Maternik

Epidemiologia

Nietrzymanie moczu stanowi istotny problem medyczny, społeczny i psychologiczny w populacji dziecięcej w Polsce. Szacuje się, że ten problem dotyczy ok. 300 000 dzieci w wieku od 5 do 18 lat. Najczęstszym rodzajem nietrzymania moczu jest moczenie nocne i dotyka ono ok. 80% dzieci z zaburzeniami oddawania moczu. Moczenie nocne dzielimy na moczenie nocne monosymptomatyczne – jeśli jedynym objawem u dziecka jest nocne nietrzymanie moczu, i niemonosymptomatyczne – jeśli moczeniu nocnemu towarzyszą inne zaburzenia oddawania moczu np. moczenie dzienne, parcia naglące czy przerywany strumień moczu.

Przyczyny

U podłoża nocnego nietrzymania moczu u dzieci leżą pewne zaburzenia fizjologiczne dotyczące ilości produkowanego w nocy moczu, pojemności pęcherza i zaburzeń snu, a nie jak jest powszechnie przyjmowane – zaburzenia natury psychologicznej lub psychiatrycznej. Prawidłowo dziecko powyżej 5 roku życia powinno produkować 80% moczu w dzień, a 20% moczu w nocy, co pozwala przy prawidłowej pojemności pęcherza przespać całą noc bez konieczności wybudzania celem oddania moczu. Zależy to od prawidłowego dobowego rytmu wydzielania hormonu wazopresyny (mniej w dzień a więcej w nocy co powoduje zmniejszenie produkcji moczu). Dzieci moczące się podczas snu produkują takie same ilości moczu  w dzień i w nocy (z uwagi na brak dobowego rytmu wydzielania wazopresyny) co może być przyczyną bezwiednego moczenia. Kolejnym elementem predysponującym do moczenia nocnego jest zbyt mała pojemność pęcherza moczowego -  co prowadzi do „przelewania” się moczu z pęcherza w nocy. Na obydwie te sytuacje nakładają się zaburzenia snu powodujące, że sygnał z wypełnionego w nocy pęcherza jest zbyt slaby, aby obudzić dziecko i dochodzi do zmoczenia. Wspominane zaburzenia psychologiczne mogą występować u dzieci z moczeniem nocnym częściej niż w populacji ogólnej, ale jest to związane z niekorzystnym oddziaływaniem moczenia na dziecko. Udowodniono, że podjęcie skutecznego leczenia moczenia nocnego prowadzi do ustąpienia zaburzeń psychologicznych.

Możliwości leczenia

Celem podjęcia właściwego leczenia nietrzymania moczu podczas snu u dziecka, konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki schorzenia u lekarza pediatry lub lekarza rodzinnego. Po wykluczeniu poważnych chorób, które mogą leżeć u podłoża moczenia (zdarza się to na szczęście u bardzo niewielkiej grupy pacjentów) należy niezwłocznie podjąć leczenie, celem ograniczenia wielorakich skutków mimowolnego oddawania moczu w nocy (psychologicznych, społecznych rodzinnych, finansowych ect.). Podstawowe zasady leczenia takie jak prawidłowe przyjmowanie płynów w ciągu dnia i ograniczenie przyjmowania płynów na 2h przed snem mogą być wprowadzone u każdego dziecka. Dalsze etapy leczenia np. desmopresyną lub alarmem wybudzeniowym mogą być wprowadzone jedynie pod nadzorem lekarza.


Autor artykułu - Dr n. med. Michał Maternik 

Specjalista pediatrii, nefrologii i nefrologii dziecięcej pracuje w Klinice Pediatrii, Nefrologii i Nadciśnienia Dzieci i Młodzieży Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Jest nauczycielem akademickim.  W ramach oddziału i poradni prowadzi leczenie dzieci z zaburzeniami mikcji z wykorzystaniem farmakoterapii, uroterapii w tym TENS i biofeedback. Jest autorem szeregu publikacji w czasopismach polskich i zagranicznych dotyczących diagnostyki i leczenia moczenia u dzieci i młodzieży. Jest współautorem zaleceń Polskiego Towarzystwa Urologii Dziecięcej i Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej  w zakresie diagnostyki i leczenia dzieci z moczeniem nocnym  oraz zaleceń  Polskiego Towarzystwa Urologii Dziecięcej i Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej dotyczących diagnostyki i leczenia dzieci z zaburzeniami oddawania moczu w ciągu dnia. Na polu międzynarodowym jest przedstawicielem International Childrens’ Continence Society w Europie Środkowej.

< wróć do porad

Dziennik mikcji
Dziennik mikcji

Prosimy pobrać dziennik mikcji, aby odnotować wszystkie czynności pęcherza moczowego i jelit w ciągu doby. Umożliwi to lekarzowi sprawdzenie, czy u Pana/Pani dziecka występują jakiekolwiek schorzenia pęcherza.

Pobierz

Kalendarz moczenia
Kalendarz moczenia

Prosimy pobrać kalendarz moczenia aby odnotować suche i mokre noce. Pomoże to lekarzowi w postawieniu prawidłowej diagnozy, wesprze proces terapeutyczny oraz pozwoli monitorować przebieg i skuteczność leczenia.

Pobierz

Zapis nastroju
Zapis nastroju

Niniejszy plik PDF można pobrać i wydrukować lub też wypełnić go i zapisać w komputerze. Zapis nastroju pomoże Pana/Pani dziecku odnotować swoje samopoczucie.

Pobierz

Zapis uzyskanej pomocy
Zapis uzyskanej pomocy

Niniejszy plik PDF można pobrać i wydrukować lub też wypełnić go i zapisać w komputerze. Przydatne będzie zabranie zapisu na wizytę lekarską, aby wskazać lekarzowi rodzaj uzyskanej dotychczas pomocy w związku z problemem moczenia nocnego.

Pobierz

Pobierz app
Pobierz app

Pobierz aplikację Drydawn (SuchyPoranek) na swój telefon (z systemem iOS lub Android) i zmotywuj swoje dziecko do dzielenia się informacjami, które później mogą przydać się w kontakcie z lekarzem specjalistą. Aplikację możesz pobrać z Apple App Store lub sklepu Google Play. Wersja polskojęzyczna już jest!

!_ICO - App strore

!_ICO - Google Play